Z myślą o koniu-Projektowanie ośrodków jeździeckich do organizacji zawodów hipicznych

Designing equestrian centers for the organization of hypographic competitions

plan ośrodka jeździeckiego
Po roku projektowania sportowego ośrodka jeździeckiego pod Poznaniem, jestem bogatszy o wiele przemyśleń i argumentów , jak projektować ośrodki jeździeckie do organizacji zawodów. Projektowanie z czołowymi zawodnikami daje dużo ciekawych doświadczeń i wiedzy o kulisach jeździectwa i zawodów.

Część I - wybór terenu:
Od czego zacząć:
Od terenu- najlepiej w jednym kawałku, nie mniej niż 5 ha w kształcie zbliżonym do kwadratu, lub prostokąta o węższym boku nie krótszym niż 100 m. Kształt terenu rzutuje na ekonomie ośrodka jeździeckiego. Im teren bardziej skupiony tym mniej dróg wewnątrz i mniej jeżdżenia.
Druga istotna sprawa to czy lokalne prawo przestrzenne pozwoli zrealizować ośrodek . Dużo obszarów w kraju nie posiada uchwalonego miejscowego planu i wówczas do urzędu gminy trzeba wystąpić o ustalenie warunków zabudowy. Najlepiej do wniosku dołączyć koncepcje architektoniczną ośrodka jeździeckiego. W koncepcji określamy układ komunikacyjny ośrodka, program funkcjonalny, gabaryty budynków i architekturę ośrodka. Potrzebne jest też określenie źródeł zasilania, miejsc składowania nawozu, ścieków bytowych , zasilania wodą i ochrony pozarowej.Im szczegółowiej wykonana koncepcja - tym mniejsze kłopoty przy wydawaniu pozwolenia na budowę. 
 

 

Część II Najważniejsze przepisy które trzeba uwzględnić przy projektowaniu ośrodków jeździeckich

 

PRZEPISY POŻAROWE

Co jakiś czas czytamy przerażajace wieści o pożarach ośrodków jeździeckich. Nagromadzenie wielu łatwo palnych materiałów przy źródłach ognia i lekceważenie przepisów pożarowych są przyczyną najgorszego nieszczęścia jakie może spotkać nas i nasze konie.

DROGI EWAKUACYJNE ZE STAJNI

Opracowano na podstawie przepisów:

Rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Budownictwa, Urbanistyki i Architektury z dnia 21 lipca 1961 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego.

przepisy uchylone,  ale bardzo praktyczne.

i obowiazujących:

Rozdział 9 Wymagania przeciwpożarowe dla budynków inwentarskich  w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z poźn. zm.)

- drzwi pomieszczeń dla inwentarza żywego powinny otwierać się na zewnątrz- CZYLI NIE PRZESUWNE, a minimalna ich szerokość w świetle powinna wynosić:
w stajniach, źrebięciarniach, przy ilości do 5 sztuk - 1,20 m, przy ilości ponad 5 sztuk - 2,00 m.

Na jedno wyjście ewakuacyjne powinno przypadać najwyżej 15 koni

DROGI POŻAROWE  - WYMAGANIA

Opracowano na podstawie obowiązujących przepisów:

[1]        rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 7 czerwca 2010r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz.U. Nr 109, poz.719),

 

[2]    rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 24 lipca 2010r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz.U. Nr 124, poz. 1030),

Do ujeżdżalni wymagany jest dojazd spełniający wymagania dla drogi pożarowej.

Droga pożarowa powinna przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku w odległości 5-15 m od ścian budynku.
Pomiędzy drogą, a budynkiem nie powinny występować żadne elementy utrudniające akcję.
Droga powinna zapewniać dojazd do przeciwpożarowego ujęcia wody. (jeśli takie mamy)
Droga powinna być utwardzona, szerokości minimum 4m, o nachyleniu podłużnym poniżej 5%, nośności min. 100kN Droga pożarowa powinna zapewniać przejazd bez cofania lub być zakończona placem manewrowym 20mx20m.
Zewnętrzne promienie skrętu powinny wynosić min. 11m.

Bardzo duży wpływ na koszty ośrodka jeździeckiego ma zapewnienie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru. Jest ono wymagane dla: obiektów budowlanych produkcyjnych i magazynowych, znajdujących się poza granicami jednostek osadniczych wymienionych w pkt 1, o kubaturze brutto przekraczająàcej 2 500 m3 lub o powierzchni przekraczającej 500 m2, a dla obieków budowlanych gospodarki rolnej o powierzchni strefy pożarowej przekraczajàcej 1 000 m2. Czyli do stajni poniżej powierzchni 1000 m2 nie potrzeba zbiornika pożarowego, ale jeśli obok ma stanąć hala ujeżdżalni 20m x 60m =1200m2 to już taki obiekt wymaga zapewnienia przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę. Warunek jest spełniony jeśli przy działce jest wodociąg z hydrantami pożarowymi. Wówczas nie potrzeba budować basenu pożarowego , czy kupować zbiornika pożarowego

ODLEGŁOŚCI BUDYNKÓW, BUDOWLI ORAZ URZĄDZEŃ, ZAOPATRZENIE W WODĘ DO GASZENIA POŻARU Opracowano na podstawie obowiązujących przepisów:

[1]       rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. Nr 75, poz. 690 z poźn. zm.),
 [2] rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie. (tekst pierwotny: Dz. U. 1997 r. Nr 132 poz. 877) (tekst jednolity: Dz. U. 2014 r. poz. 81)

3 ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAW WEWN¢TRZNYCH I ADMINISTRACJI1) z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych

 

Płyta na nawóz (gnojownik) 

Odległość od granic działki wynosi min 4,0m.
Odległość od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi na działkach sąsiednich min. 25m
Odległość od silosów na pasze min5m.

 

Silosy na zboże

Odległość od granic działki wynosi min 4m.
Odległość od pomieszczeń na pobyt ludzi min 8m

Studnia

Odległość studni dostarczającej wodę przeznaczoną do spożycia przez ludzi, niewymagającej, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony ujęć i źródeł wodnych, ustanowienia strefy ochronnej, powinna wynosić - licząc od osi studni - co najmniej:

Odległość do granicy działki - 5 m;
Odległość do osi rowu przydrożnego - 7,5 m;
Odległość do budynków inwentarskich i związanych z nimi szczelnych silosów, zbiorników do gromadzenia nieczystości, kompostu oraz podobnych szczelnych urządzeń - 15 m;
Odległość do najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji indywidualnej, jeżeli odprowadzane są do niej ścieki oczyszczone biologicznie w stopniu określonym w przepisach dotyczących ochrony wód - 30 m;
Odległość do nieutwardzonych wybiegów dla zwierząt hodowlanych, najbliższego przewodu rozsączającego kanalizacji lokalnej bez urządzeń biologicznego oczyszczania ścieków oraz do granicy pola filtracyjnego - 70 m.

Szambo

Odległość pokrywy i wylotu wentylacji szamba (do 10m³) z oczyszczalnią ścieków od granicy działki wynosi minimum 7,5m.
Odległość od pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi minimum 15m.

 

 

Powyżej wizualizacja ośrodka jeździeckiego z widocznym na pierwszym planie basenem pożarowym i ujęciem pożarowym.

Część III

Projektowanie budynków w ośrodku jeździeckim - czy stajnia przytulona do hali ujeżdżalni- czy stajnia oddzielnie?

Tu zwykle staję z inwestorem przed dylematem- hala ujeżdżalni ze stajnią w oddzielnych  budynkach tak jak poniżej:

czy stajnia i hala razem:

Porównując kubatury - jak widać z powyższych obrazków- hala razem ze stajnią ma kubaturę o 30% większą. Hala w modelu wspólnym ze stajnią musi być wyższa i stąd ta różnica kubatur. Wyższa-oznacza, że konstrukcja ścian zewnętrznych musi być mocniejsza.

Światło dzienne

Poniżej graficzna analiza miejsc z mniejszą ilością światła dziennego w układzie stajnia z halą osobno i stajnia z halą razem:

Jak widać na powyższych schematach stajnie w układzie oddzielnych od hali budynków , mają zdecydowanie lepsze warunki oświetlenia światłem dziennym. Dla dobrostanu koni, szczególnie dla ich równowagi psychicznej , dostęp do światła dziennego gra bardzo istotną rolę. Okno w w boksie , na wysokości głowy konia to nie tylko dostęp do światła, ale i kontrola otoczenia i łączność ze stadem.

Powyżej okna w Klubie Jeździeckim Salio- zrealizowane przez 4horses Consulting

Ściana zewnętrzna umożliwia wykonanie mini padoków przy każdym boksie- co jest niemożliwe w boksach umieszczonych przy ścianie wewnętrznej (układ hala ze stajnią razem)

mini padoki

Powyżej wzorowe mini padoki przy stajni w ośrodku Verso La Natura Akademia Jeździecka Warnik.

Wentylacja grawitacyjna

Wentylacja w stajniach to duży problem współczesnych stajni. Brak wentylacji powoduje wykraplanie wody na ścianach i stropie, a w efekcie rozrost grzybów , pleśni i wszelkich alergenów zabójczych dla koni- patrz artykuły "Zima w stajni" i "RAO zaczyna się w stajni"

W układzie stajni oddzielnej od hali wentylacja grawitacyjna typu wlot przez okno , lub otwory w ścianie - wylot wywietrzakiem dachowym dobrze wentyluje wszystkie boksy. W stajni przystawionej do hali ujeżdżalni boksy od strony hali są gorzej wentylowane. W takim usuwanie zurzytego powietrza powinno być realizowane przez dobrze zaprojektowana wentylacje mechaniczną. Podobnie problemy z wentylacją występują w hali ujeżdżalni obudowanej sajniami. Wentylacja grawitacyjna nie jest w stanie usunąć zużytego powietrza w sttrefie przebywania ludzi i koni- należałoby zastosować wentylacje mechaniczną .

Ekonomika obu układów:

  • Stajnia oddzielona od hali ujeżdżalni wymaga  większej działki
  • W bezpośrednich kosztach realizacja obu układów jest na podobnym poziomie
  • Koszty prawidłowej eksploatacji układu hali razem ze stajnią, powinien być wentylowany ze wspomaganiem wentylacji mechanicznej- co powoduje wyższe koszty eksploatacyjne. Podobnie wymaga użycia oświetklenia sztucznego szczególnie w hali, gdzie brak możliwości realizacji okien w ścianach zewnętrznych, wymaga użycia oświetlenia sztucznego nawet w dzień.
  • stajnia oddzielona od hali wymaga użycia transportu na większych odległościach , także droga ze stajni do hali jest oczywiście dłuższa. W zimie w hali oddzielonej od stajni jest chłodniej, co zdecydowanie pogarsza komfort pracy tenerów i jeźdzców
  • Stajnie połączone z halą w realizacji nie mogą być etapowane- tzn halę i stajnię trzeba realizować od razu- co wymaga dużego wysiłku finansowego w krótkim czasie. Stajnia w układzie oddzielnym od hali może być realizowana etapowo- tzn . Najpierw stajnia , a po paru latach hala- finansowanie rozkłada się na dłuższy okres czasu.

Warunki howu koni:

W układzie stajni oddzielonej od hali można zapewnić lepsze warunki zdrowotne i psychiczne dla koni. Możliwość realizacji okien w boksach , wyjść na mini padoki , lepszej wentylacji i oświetlenia, skłaniają do przekonania, że komfort chowu koni w takim układzie jest wyższy.

Przy organizacji zawodów zwykle konie w ośrodku pozostają w stajni. Kiedy podczas konkusów brzmi muzyka i głośne zapowiedzi, a także żywiołowe reakcje publiczności- konie w stajni bezpośrednio przytulonej do hali w której odbywają się imprezy , narażone są na olbrzymi stres. Zamknięte w ciemnych boksach ze złą wentylacją, przeżywają wielką traumę.

Warunki treningu i pracy ludzi:

Z punktu widzenia trenera i jeźdzca , stajnia przy hali , to krótsze drogi ze stajni do hali i większy komfort termiczny.

 


architekt stajenny Jacek Kluszewski

29 grudnia 2019